Sistem Toleransları ve Tasarım Kılavuzu

Doğru Tolerans Seçiminin Önemi

Sızdırmazlık sistemlerinde kanal (yuva) boyutları ve montaj boşlukları, elemanın performansını doğrudan belirler. Çok sıkı toleranslar montaj zorluğuna ve aşırı sürtünmeye, çok geniş toleranslar ise sızıntı ve ekstrüzyon riskine yol açar.

Temel Tolerans Kavramları

Montaj Boşluğu (e): Piston ile silindir veya mil ile göbek arasındaki radyal boşluktur. Bu boşluk, sızdırmazlık elemanının basınç altında ekstrüde olma riskini belirler.
Kanal Derinliği (t): Sızdırmazlık elemanının yerleştirildiği yuvanın derinliğidir. Elemana uygun ön sıkıştırma sağlamalıdır.
Kanal Genişliği (b): Yuvanın genişliğidir. Elemanın basınç altında yeterince deforme olabilmesine izin vermelidir.
Köşe Radyüsü (r): Kanal köşelerinin yuvarlatılma ölçüsüdür. Keskin köşeler stres konsantrasyonuna ve eleman hasarına neden olur.

Piston ve Silindir Toleransları

Çap Aralığı (mm)	Silindir Toleransı	Piston Toleransı	Maks. Boşluk (mm)
≤ 50	H8	f7	0.10
50 – 100	H8	f7	0.13
100 – 200	H8	e8	0.20
200 – 400	H9	e8	0.30
> 400	H9	e9	0.40

Kanal Tasarım İlkeleri

O-Ring Kanalları

O-ring kanalları, eleman kesitinin %75-85'i kadar derinlikte olmalıdır (radyal sıkıştırma: %15-25). Kanal genişliği, kesit çapının 1.3-1.5 katı olarak tasarlanır. Köşe radyüsleri minimum 0.2 mm olmalıdır.

Piston Keçe Kanalları

Piston keçeleri için kanal boyutları üretici kataloglarından alınmalıdır. Genel kural olarak kanal derinliği, elemanın serbest yüksekliğinin %85-90'ı olmalıdır.

Boşluk ve Ekstrüzyon İlişkisi

Montaj boşluğu ile izin verilen maksimum basınç arasında ters bir ilişki vardır. Boşluk arttıkça elemanın ekstrüzyon olmadan dayanabileceği basınç düşer. Yüksek basınçlı uygulamalarda (>15 MPa) destek halkaları kullanılarak izin verilen boşluk artırılabilir.